ALSAFARALSAFAR.COM
आवासगृहाणि

अन्विष्यन्तु · अवगच्छन्तु · योजयन्तु

मक्का-मदीना-विश्वकोशः

दर्शनव्यवस्थासहायकप्रत्यक्षस्रोतःव्यावहारिकसूचनासहिताः मार्गदर्शिकाः।

225 प्राप्ताः मार्गदर्शिकाः

मानचित्रे अन्विष्यन्तु
मक्कातीर्थयात्रिभ्यः सौदी-उपक्रमाः

पवित्रकाबा-किस्वायाः किङ्ग् अब्दुलअजीज्-परिसरः

किङ्ग् अब्दुलअजीज्-परिसरः मक्कायां पवित्रकाबायाः किस्वां निर्माति। 1346 हिजरीवर्षे किङ्ग् अब्दुलअजीज्-स्थापितविशिष्टकार्यशालया सौदीनिर्माणम् आरब्धम्। कार्येषु विशिष्टसज्जता, वयनं, सूचिशिल्पं, सीवनं, संयोजनं, गुणवत्तापरीक्षणं च सन्ति। परिसरः हरामसेवायाः शिल्पकौशलं दर्शयति;…

मक्कासङ्ग्रहालयाः प्रदर्शन्यश्च

द्वयोः पवित्रमस्जिदोः वास्तुप्रदर्शनी

एषा मक्का-प्रदर्शनी वस्तुभिः प्रतिरूपैः छायाचित्रैः हस्तलिखितैश्च मस्जिद्-अल्-हराम-नबवी-मस्जिदोः वास्त्वितिहासं दर्शयति। किस्वा-परिसरसमीपे अस्ति; काबया, ऐतिहासिकभवनाङ्गैः, जमजमेन च सम्बद्धविषयप्रदर्शनानि सन्ति। सम्पूर्णसङ्ग्रहाय एकमेव कालं न निर्दिश्य प्रत्येकवस्तुनः मूलकालज्ञानाय विवरणलेखाः…

मक्कासङ्ग्रहालयाः प्रदर्शन्यश्च

अल्-जाहिर्-प्रासादे मक्का-सङ्ग्रहालयः

मक्का-सङ्ग्रहालयः अल्-जाहिर्-प्रासादे अस्ति। किङ्ग् अब्दुलअजीज्-शासनकाले निर्माणम् आदिष्टम्, पश्चात् सङ्ग्रहालयोपयोगाय पुनरुद्धृतम्। प्रदर्शनीगृहेषु पुरातत्त्वं, तीर्थमार्गाः, मक्कायाः ऐतिह्यम्, शिक्षा, इस्लामीयकलाश्च सन्ति। प्रासादसङ्ग्रहौ मध्यहरामक्षेत्रात् परं नगरस्य विभिन्नदृष्टिकोणान् ददतः। केवलम्…

मक्कासङ्ग्रहालयाः प्रदर्शन्यश्च

घण्टागोपुरसङ्ग्रहालयः

मक्कायाः घण्टागोपुरसङ्ग्रहालयः विषयप्रदर्शनीभिः खगोलविद्यां, कालमापनं, घण्टातन्त्रज्ञानं च विवृणोति। Clock Towers परिसरे मस्जिद्-अल्-हराम-समीपे स्थितः। सङ्ग्रहालयप्रवेशः आवासक्रयक्षेत्राणाम् अन्यदृश्यसुविधानां वा प्रवेशात् पृथक् ज्ञेयः। विशिष्टारक्षणे किम् अन्तर्भूतम् इति सञ्चालकस्य…

मक्कासङ्ग्रहालयाः प्रदर्शन्यश्च

मक्कायां नबिचरितस्य अन्ताराष्ट्रीयसङ्ग्रहालयः

नबिचरितस्य इस्लामीयसभ्यतायाश्च अन्ताराष्ट्रीयसङ्ग्रहालयस्य मक्का-शाखा Clock Towers परिसरे Muslim World League पर्यवेक्षणे अस्ति। अङ्कीयसहभागिप्रस्तुतयः नबिनः जीवनं, चरित्रं, ऐतिहासिकपरिस्थितिं च परिचाययन्ति। अनेकभाषासु सव्याख्यानदर्शनानि सन्ति। प्रतिरूपाणि अङ्कीयपुनर्रचनाश्च व्याख्यासाधनानि;…

मक्काऐतिह्यं प्रमुखस्थलानि च

पवित्रमक्का-पुस्तकालयः

पवित्रमक्का-पुस्तकालयः पुस्तकानि, हस्तलिखितानि, नियतकालिकाः, अन्यशोधसामग्रीं च धारयन् विद्यासंस्था अस्ति। इतिहासे अनेकस्थानानन्तरं स्थिरभवनं बथा कुरैश् इत्यत्र अस्ति। कार्येषु सूचीकरणं, शोधसहायता, संरक्षणम्, अङ्कीकरणं च सन्ति। एषः मस्जिद्-अल्-हराम-अन्तः…

मक्काऐतिह्यं प्रमुखस्थलानि च

अरफात्

अरफात् मक्कायाः पूर्वे हरामसीमायाः बहिः विशालं तीर्थक्षेत्रम्। यात्रिणः धू अल्-हिज्जा-मासस्य नवमे दिने तत्र मिलन्ति। नमिरा-मस्जिद् जबल्-अल्-रह्मा च व्यापकभूभागस्य प्रमुखस्थले, किन्तु किमपि सम्पूर्णसीमां न निरूपयति। हज्-बाह्यकाले…

मक्काऐतिह्यं प्रमुखस्थलानि च

मिना

मिना मक्का-मुजदलिफयोः मध्ये हरामसीमाभ्यन्तरे उपत्यका। तस्याः शिविराणि, जमरात्-परिसरः, अल्-खैफ् मस्जिद् च हज्-यात्रायाः भागाः; विस्तृतावासपरिवहनमार्गदर्शनसेवाभिः समर्थिताः। क्षेत्रम् अकबा-प्रतिज्ञाभिः अपि सम्बद्धम्। मिनाशिविरसुविधानां विशिष्टसञ्चालनप्रयोजनानि सन्ति; सर्ववर्षे निर्बाधदर्शनीयस्थलानि इति…

मक्काऐतिह्यं प्रमुखस्थलानि च

मुजदलिफा

मुजदलिफा हरामसीमाभ्यन्तरे अरफात्-मिनयोः मध्ये अस्ति। धू अल्-हिज्जा-दशमदिनात् पूर्वरात्रौ अरफातः निर्गत्य यात्रिणः तत्र तिष्ठन्ति। तत्र अल्-मशअर् अल्-हराम मस्जिद् यात्रिसेवकानि स्थलानि सुविधाश्च सन्ति। तस्याः स्थानज्ञानं हज्-क्रमं बोधयति;…

मक्कातीर्थयात्रिभ्यः सौदी-उपक्रमाः

जमरात्-परिसरः

मिनायाः जमरात्-परिसरः महत्त्वपूर्णसौदीविकासः, अश्मक्षेपकर्मणि यात्रिगमनव्यवस्थार्थं निर्मितः। स्तराः, प्रवेशाः, निर्गमाः, संयोजकमार्गाश्च क्रमिकपरियोजनाभिः विकसिताः; ग्रहणकुण्डानां गमनव्यवस्थायाश्च परिवर्तनानि अन्तर्भूतानि। जनसमूहव्यवस्थापनं बोधयति; कर्मानुष्ठानं तु निर्धारिततीर्थदिनैः नियमैश्च बद्धम् एव।

मक्कातीर्थयात्रिभ्यः सौदी-उपक्रमाः

किङ्ग् अब्दुल्लाह जमजम-जलपरियोजना

मक्कायाः कुदी-क्षेत्रे किङ्ग् अब्दुल्लाह जमजम-जलपरियोजनया जमजमजलस्य व्यवस्थापनं, शुद्धीकरणं, पात्रपूरणं, वितरणं च आधुनिकीकृतम्। पवित्रमस्जिदोः समर्थकं यान्त्रिकप्रयोगशालासञ्चालनकार्यं दर्शयति। वितरणस्थलानि, शैक्षिकदर्शकमार्गाः, प्रस्तावितसङ्ग्रहालयविकासाश्च भिन्नसेवाः; परियोजनावर्णनं वर्तमानोद्घाटितसङ्ग्रहालयस्य पुष्टिः इति न…

मदीनामस्जिदः पवित्रपरिसराश्च

किब्लतैन मस्जिद्

किब्लतैन मस्जिद्, बनी सलमा मस्जिद् इत्यपि ज्ञाता, इतिहासवृत्तान्तेषु यरुशलमतः काबां प्रति प्रार्थनादिशः परिवर्तनेन सम्बद्धा। पश्चिममदीनायां खालिद् इब्न् अल्-वलीद्-मार्गे अस्ति। वर्तमानभवनं क्रमिकनवीकरणानि दर्शयति, न मूलमस्जिदः रूपम्।

मदीनामस्जिदः पवित्रपरिसराश्च

अल्-जुमुआ मस्जिद्

अल्-जुमुआ मस्जिद् कुबा-क्षेत्रे अस्ति; कुबातः मदीनां प्रविशतः नबिनः नेतृत्वे कृतशुक्रवारप्रार्थनया सम्बद्धा। सौदी-काले पुनर्निर्माणं विस्तारश्च जातौ। स्थानं कुबायाः प्रारम्भिकनगरस्य च भौगोलिकसम्बन्धं बोधयति।

मदीनामस्जिदः पवित्रपरिसराश्च

अल्-गमामा मस्जिद्

अल्-गमामा मस्जिद्, अल्-मुसल्ला इत्यपि ज्ञाता, नबवी-मस्जिद्-नैऋत्यदिशि ऐतिहासिकं स्थलम्। तस्याः स्थानम् ईद्-वृष्टिप्रार्थनाभिः सम्बद्धम्, किन्तु वर्तमानवास्तु उत्तरकालीनम्। कृष्णप्रस्तरः श्वेताभगुम्बदाश्च भवनस्य विशेषाः। मेघसम्बद्धनाम्नः व्याख्यायिकाः इतिहासवृत्तान्तत्वेन ग्राह्याः, विशिष्टानुष्ठानस्य प्रमाणत्वेन…

मदीनामस्जिदः पवित्रपरिसराश्च

अल्-इजाबा मस्जिद्

अल्-इजाबा मस्जिद् बनी मुआविया-मस्जिद् इत्यपि ज्ञायते। इतिहासस्रोतांसि नबिनः प्रार्थनया स्वसमुदायार्थं याच्ञया च तां सम्बध्नन्ति। नबवी-मस्जिद्-क्षेत्रस्य ईशानपार्श्वसमीपे स्थिता, पश्चात् नवीकरणानि प्राप्तवती। तस्याः इतिहासः अत्र कृता सर्वा…

मदीनामस्जिदः पवित्रपरिसराश्च

बनी उनैफ् मस्जिद्

बनी उनैफ् मस्जिद् कुबा-क्षेत्रे ऐतिह्यस्थलम्। इतिहासवृत्तान्ताः सहचरस्य तल्हा इब्न् अल्-बरा इत्यस्य समीपं नबिनः आगमनेन स्थानं सम्बध्नन्ति। संरक्षणकार्ये अवशिष्टसंरचनायाः समर्थनप्रदर्शनार्थं बेसाल्टप्रस्तराः तोरणानि च उपयुज्यन्ते। दर्शकाणां कृते…

मदीनामस्जिदः पवित्रपरिसराश्च

अस्-सुक्या मस्जिद्

अस्-सुक्या मस्जिद् अन्बरिय्यायां हीजाज्-रेलस्थानकक्षेत्रस्य अन्तः लघ्वी ऐतिहासिकी मस्जिद्। नाम सुक्या-कूपेन सम्बद्धम्; इतिहासवृत्तान्ताः बद्र्-दिशि प्रस्थानेन स्थानं सम्बध्नन्ति। मदीनायां जलस्रोतांसि, मार्गाः, उत्तरकालीनपरिवहनाधारसुविधाश्च कथम् एकत्र अभवन् इति बोधयति।

मदीनामस्जिदः पवित्रपरिसराश्च

अल्-अन्बरिय्या मस्जिद्

अल्-अन्बरिय्या मस्जिद् मदीनायाः ऐतिहासिकहीजाज्-रेलस्थानकपरिसरस्य भागः। उभयोः नाम अन्बरिय्या-क्षेत्रात् प्राप्तम्। भवनं नगरवास्तुनः उत्तरकालीनावस्थां दर्शयति; रेलमार्गेण आगच्छद्भ्यः तीर्थयात्रिभ्यः निर्मिताधारसुविधाः बोधयति, न तु इस्लामस्य आदिकालीनघटनाः।

मदीनामस्जिदः पवित्रपरिसराश्च

अल्-मुसल्ला-क्षेत्रे अबू बक्र् अस्-सिद्दीक् मस्जिद्

एषा ऐतिहासिकी अबू बक्र् अस्-सिद्दीक् मस्जिद् नबवी-मस्जिद्-पार्श्वे अल्-मुसल्ला-क्षेत्रे अल्-गमामा-समीपे अस्ति। इतिहासवृत्तान्तेषु नाम अबू बक्र्-नेतृत्वे ईद्-प्रार्थनया सम्बद्धम्। वर्तमानभवनम् उत्तरकालीनम्; सौदीसंरक्षणकार्यं प्राप्तम्। समाननामभ्यः अन्यस्थलेभ्यः पृथक् ज्ञेयम्।

मदीनामस्जिदः पवित्रपरिसराश्च

अल्-मुसल्ला-क्षेत्रे अली इब्न् अबी तालिब् मस्जिद्

अल्-मुसल्ला-क्षेत्रस्था अली इब्न् अबी तालिब् मस्जिद् इतिहासवृत्तान्तेषु प्राचीनैः ईद्-प्रार्थनास्थलैः सम्बद्धा। सौदी-कार्याणि समाविश्य विभिन्नकालेषु पुनर्निर्मिता संरक्षिता च। अत्र मध्यक्षेत्रसमीपस्था मस्जिद् वर्ण्यते, न तु सप्तमस्जिद्-क्षेत्रसम्बद्धा समाननाम्नी मस्जिद्।

मदीनामस्जिदः पवित्रपरिसराश्च

बनी हारिथा मस्जिद् — अल्-मुस्तराह्

बनी हारिथा मस्जिद् अल्-मुस्तराह् इत्यपि ज्ञायते। उहुद्-अनन्तरं तत्र नबिनः विश्रामेण इतिहासवृत्तान्ताः नाम सम्बध्नन्ति। किङ्ग् फह्द्-शासनकाले नवीकृता विस्तृता च; अतः वर्तमानवास्तु स्थानस्य उत्तरकालीनावस्थां दर्शयति। उहुद्-दिशि मार्गे…

मदीनामस्जिदः पवित्रपरिसराश्च

धुल्-हुलैफा मीकात् मस्जिद्

धुल्-हुलैफा मदीनातः गच्छतां तथा हज्-उमराहमार्गे तत् अतिक्रामताम् अन्येषां च मीकात् अस्ति। क्षेत्रम् अब्यार् अली इत्यपि ज्ञायते। यात्रिसेवार्थं मस्जिद् कालेन विकसिता। एतत् मक्कां प्रति अग्रिमयात्रायाः व्यावहारिकचरणं…

मदीनाऐतिह्यं प्रमुखस्थलानि च

सप्त मस्जिदः अल्-खन्दक्-क्षेत्रं च

लोकप्रसिद्धः सप्तमस्जिद्-समूहः खन्दक्-युद्धसम्बद्धक्षेत्रे सला-पर्वतसमीपे अस्ति। नाम सदा अवशिष्टभवनसङ्ख्यया न मेलति। आधिकारिकदर्शकसूचना स्पष्टयति—एताः मस्जिदः नबिजीवनानन्तरं भिन्नकालेषु निर्मिताः। मूल्यं ऐतिहासिकम्; नामानि नामनिर्दिष्टसहचराः वर्तमानसंरचनाः निर्मितवन्तः इति न प्रमाणयन्ति।

मदीनाऐतिहासिककूपाः

रूमा-कूपः — उस्मान्-कूपः

रूमा-कूपः, उस्मान्-कूपः इत्यपि ज्ञातः, मदीनायाः वायव्यभागे अस्ति। उस्मान् इब्न् अफ्फान् तं क्रीत्वा मुस्लिमसमुदायाय वक्फ्-रूपेण समर्पितवान्। इतिहासः नगरस्य दानन्यासानां जलसंसाधनानां च भूमिकां दर्शयति। शताब्दीषु कूपस्य पुनरुद्धारः…

स्वभाषां वृणुत

प्रत्येकस्य उपलब्धसंस्करणस्य Alsafar अन्तः स्वकीयपृष्ठानि सन्ति।

العربيةजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिEnglishजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिBahasa Indonesiaजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिBahasa Melayuजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिTürkçeजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिFrançaisजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिEspañolजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिDeutschजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिاردوजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिفارسیजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिবাংলাजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिРусскийजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिPortuguêsजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिItalianoजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिहिन्दीजालस्थले मूलभाषासंस्करणानि简体中文जालस्थले मूलभाषासंस्करणानिKiswahiliजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिதமிழ்जालस्थले मूलभाषासंस्करणानिമലയാളംजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिHausaजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिNederlandsजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिPolskiजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिRomânăजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिČeštinaजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिSlovenčinaजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिDanskजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिSvenskaजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिNorskजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिSuomiजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिMagyarजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिΕλληνικάजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिБългарскиजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिУкраїнськаजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिHrvatskiजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिСрпскиजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिBosanskiजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिSlovenščinaजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिLietuviųजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिLatviešuजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिEestiजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिÍslenskaजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिCatalàजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिGalegoजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिEuskaraजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिAfrikaansजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिShqipजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिБеларускаяजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिFryskजालस्थले मूलभाषासंस्करणानि日本語जालस्थले मूलभाषासंस्करणानि한국어जालस्थले मूलभाषासंस्करणानिTiếng Việtजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिไทยजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिTagalogजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिBasa Jawaजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिಕನ್ನಡजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिҚазақшаजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिខ្មែរजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिລາວजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिမြန်မာဘာသာजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिМонголजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिनेपालीजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिසිංහලजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिతెలుగుजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिमराठीजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिગુજરાતીजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिਪੰਜਾਬੀजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिଓଡ଼ିଆजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिसंस्कृतम्जालस्थले मूलभाषासंस्करणानिBasa Sundaजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिދިވެހިजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिКыргызчаजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिOʻzbekchaजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिТоҷикӣजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिTürkmençeजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिአማርኛजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिՀայերենजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिAzərbaycancaजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिქართულიजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिKurdîजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिپښتوजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिسنڌيजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिئۇيغۇرچەजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिТатарчаजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिSoomaaliजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिYorùbáजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिisiZuluजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिisiXhosaजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिIgboजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिChichewaजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिMalagasyजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिMaltiजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिGaeilgeजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिCymraegजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिGàidhligजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिEsperantoजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिትግርኛजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिKreyòl ayisyenजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिLëtzebuergeschजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिМакедонскиजालस्थले मूलभाषासंस्करणानिTe reo Māoriजालस्थले मूलभाषासंस्करणानि